Medicatie: welke middelen zijn er?

De meest voorkomende geneesmiddelen zijn onder te verdelen in twee categoriën:
1) stimulantia zoals Ritalin, Concerta, Medikinet, of Dexamfetamine.
2) niet stimulerende middelen zoals Strattera
3) overige middelen: melatonin, antidepressiva , Clonidine, neuroleptica of anderen.

Kort werkende stimulantia
Het belangrijkste middel is Methylfenidaat ofwel Ritalin. Dit middel wordt nog steeds het meest gebruikt omdat het bij 70-80% van de kinderen tot een duidelijke verbetering van de ADHD kenmerken leidt. Nadeel van het middel is dat het kort werkt (enkele uren) en daarna ineens uitgewerkt is. Op dat moment keren de verschijnselen ineens versterkt terug, dit wordt ook wel rebound genoemd. Dit wordt door de kinderen, de ouders en leerkrachten als zeer hinderlijk ervaren en leidt op lange termijn tot een veel minder goede instelling van de behandeling.
Wanneer er te veel bijwerkingen zijn wordt vaak overgestapt naar Dexamfetamine, met name wanneer de bijwerkingen bestaan uit een sombere stemming of depressiviteit. Het middel Clonidine wordt tegenwoordig minder gebruikt omdat steeds vaker gekozen wordt voor langwerkende middelen.

Lang werkende stimulantia
Het belangrijkste middel is Concerta, dit is de langwerkende vorm van Ritalin. Concerta werkt ongeveer 10-12 uur, dus van ’s morgens 8 uur tot ’s avonds 6 uur. Voordeel is dat er dus gedurende de hele dag een goede stabiele bloedspiegel van het middel bestaat en er overdag geen rebound fenomeen optreedt. Het middel hoeft maar 1 keer per dag ingenomen te worden. Nadeel is dat het ’s avonds is uitgewerkt, dit geeft problemen bij het maken van huiswerk ’s avonds en bij het inslapen. Een ander nadeel is dat het middel lang niet altijd volledig vergoed wordt, er is een forse eigen bijdrage.

Een ander middel heet Medikinet, dit heeft een middellange werkingsduur van 7 tot 8 uur. het is een middel dat vooral geschikt is wanneer alleen tijdens de schooluren  behandeld  hoeft te worden. Een voordeel van medikinet is dat het minder vaak inslaapproblemen veroorzaakt omdat het ’s middags om 2 uur is uitgewerkt. ook is het relatief goedkoop in de groep van lagwerkende middelen. nadeel kan zijn dat het niet geschikt is wanneer na school nog huiswerk gemaakt moet worden.

Lang werkende niet-stimulerende middelen
Het eerste langwerkende en niet stimulerende middel is Strattera. Dit betekent dat het middel niet onder de opiumwet valt. Dit middel heeft een geheel andere werking dan stimulerende middelen, het werkt op andere receptoren in de hersenen. Het moet heel langzaam opgebouwd worden zodat pas na 2 tot 4 weken een voldoende hoge hersenspiegel ontstaat en het gewenste effect optreedt. Als het te snel opgehoogd wordt ontstaan hinderlijke bijwerkingen zoals misselijkheid. Als uiteindelijk een stabiele spiegel is bereikt is het effect echter ook zeer stabiel, het is namelijk 24 uur werkzaam. Dit is met name gunstig voor kinderen die van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat klachten hebben. Het effect op de kernsymptomen is iets minder duidelijk waarneembaar voor de kinderen en ouders. Dit is wellicht deels gevolg van het feit dat de kinderen zelf geen enkel effect na inname merken omdat het middel zo lang werkt.

Bijwerkingen

Alle middelen kunnen bijwerkingen hebben. Veelvoorkomende bijwerkingen zijn verminderde eetlust op het moment dat de bloedspiegel  op een werkzaam niveau is. Ook inslaapproblemen komen geregeld voor , met name wanneer de stimulantia uitgewerkt zijn. Een goede voorlichting voordat met het gebruik gestart wordt is dan ook erg belangrijk. Hierbij moeten de behandelend arts en de ouders de voor- en nadelen van de behandeling van hun kind zorgvuldig bespreken.

Overige middelen
Bij slaapproblemen welke leiden tot vermoeidheid en verminderde concentratie overdag wordt vaak gekozen om te behandelen met Melatonine. Dit is een natuurlijk voorkomend hormoon van het menselijk lichaam en heeft dus geen bijwerkingen. Melatonine herstelt het bioritme, dat bij ADHD vaak verstoord is. Bij gebruik van zeer lang werkende middelen zoals Strattera treden geen rebound verschijnselen op en zijn er veel minder slaapproblemen. Neuroleptica en antidepressiva worden weinig voorgeschreven voor de indicatie ADHD, zij worden af en toe wel bij andere indicaties gebruikt.